GemeenteBelangen Veendam

Betoog van onze fractievoorzitter Christel Knot in de besluitvormende raadsvergadering Herindeling.

Voorzitter,

Vanavond nemen wij een historisch besluit. Een besluit over de toekomst van de gemeente Veendam. Een besluit na een jarenlange discussie, na vele onderzoeken en even vele rapporten. Ieder van ons heeft daarbij zijn eigen afwegingen gemaakt en zijn eigen conclusie getrokken. Dat verdient respect. Uiteindelijk valt vanavond de beslissing. En hoe deze ook moge zijn, wij hebben die te respecteren als het resultaat van democratische besluitvorming.

Voorzitter,

De bijlage bij dit raadsvoorstel schetst de geschiedenis en de achtergronden die ons zover gebracht hebben. Vanaf 2009 tot heden. Via “grenzenloos gunnen 1”, grenzenloos gunnen 2,  de N33 variant,  de A7 variant, de Strategische agenda 5,  de strategische agenda 3 en tot slot het rapport Vruchtbare bodem van van Berenschot. Het laatste rapport in de rij dat nu voorligt. Al deze rapporten claimen valide argumentatie te hebben om te komen tot een herindeling in even zovele varianten. Waarbij het eerste rapport, nog zonder politieke inmenging, waarschijnlijk de meest valide argumentatie bevatte. De meest logische argumentatie die verloren ging in de strijd tussen besturen en bestuurders die hun eigen voorkeuren hadden. Naast deze rapporten heeft mijn fractie ook andere bronnen geraadpleegd. Wetenschappelijk onderzoek en ervaringen binnen heringedeelde gemeenten. We zijn bij ons besluit niet over een nacht ijs gegaan.

Een cruciale vraag die je jezelf moet stellen bij een besluit als deze is de volgende:  Welk probleem denk je met een herindeling op te lossen? En is schaalvergroting daar daadwerkelijk de oplossing voor? Is er uberhaupt een probleem dat opgelost moet worden?

Aanleiding voor het onderzoeken van bestuurskracht dat destijds door de VGG werd gestart was de enorme kluwen van onderlinge samenwerkingsverbanden, de vele gemeenschappelijke regelingen. Ook de overheveling van taken vanuit het Rijk naar de gemeenten. De op dat moment aanstaande drie decentralisaties in zorg en welzijn.

 

Lost een herindeling hier iets op? Het antwoord is nee. Zoals het rapport Berenschot concludeert verdwijnen deze gemeenschappelijke regelingen niet. We zitten simpelweg met wat minder partijen om tafel. Daarvoor hoeven we dus niet te herindelen.

De overheveling van taken vanuit het Rijk, is dat dan een reden? Nee. De drie decentralisaties hebben inmiddels reeds plaatsgevonden. Gebleken is dat wij dit aankunnen. Toekomstige taken dan? De omgevingswet en meer lokale inning van belastingen? Niet dermate ingrijpend dat wij hiervoor zouden moeten herindelen.

De bangmakerij dat wij als gemeente niet opgewassen zijn tegen het overhevelen van taken heeft zich reeds bewezen onwaar te zijn.

Het rapport concludeert op aannames dat een herindeling beter is voor de toekomst, maar kan nergens bewijzen dat dit ook zo is. Dat is ook lastig, want niemand heeft een glazen bol en weet wat de toekomst brengt. Wat we wel weten is wat het resultaat is van reeds uitgevoerde herindelingen. Hier is wetenschappelijk onderzoek naar gedaan. En hier bieden resultaten uit het verleden wel degelijk een goede indicatie voor de toekomst. En deze resultaten laten zien dat een herindeling geen financiële voordelen biedt, dat kosten in sommige gevallen zelfs stijgen. Deze resultaten laten zien dat het voorzieningen niveau niet beter wordt. En de resultaten laten zien dat de afstand tussen burger en bestuur groter wordt. Dat zijn simpelweg de harde feiten.

Na 7 rapporten is nu de optie een herindeling met de gemeenten Pekela en Stadskanaal. Is dit de beste keuze? De overige 6 rapporten gaven over andere varianten ook een positief oordeel. Hoe verhoudt deze variant zich tot de anderen? Is dit de beste, of is het simpelweg de enige die nog overbleef? En is dat dan een reden om deze maar te omarmen? Als wij een keuze maken,  dan zou dit een positieve keuze moeten zijn. Dat is deze niet.

Het is ook geen logische keuze. De gemeenten zijn elk anders georiënteerd, soms zelfs intern. Het heeft ons verbaasd dat het rapport veel aandacht besteedde aan de interne verschillende oriëntatie van de gemeente Pekela. Maar de verschillende oriëntatie van Veendam en Stadskanaal slechts aanstipte.

Op de vraag waarom,  gaven de onderzoekers aan dat zij het in Pekela “intenser hadden gevoeld”.  Gevoel is wat ons betreft een volstrekt onvoldoende onderbouwing. Het is voor iedereen duidelijk dat, als je al zou willen herindelen, een logische indeling  die van Stadskanaal met Vlagtwedde en Bellingwedde zou zijn. En die van Veendam met Muntendam, Meeden en Borgercompagnie. Dat is voor de inwoners nog te begrijpen en volgt ook het principe van de commissie Jansen als hij rept over het “nodale principe”.

Als we terugblikken in de geschiedenis dan zien we dat burgemeester Wilkens reeds in 1920 schrijft over de dubbele oriëntatie van Wildervank. In 1948 trekt een groep notabelen onder leiding van burgemeester Hoogkamp dezelfde conclusie:  een gemeente creëren met een dubbele oriëntatie is een historische fout.

Wat we ook uit het recente verleden hebben geleerd is de impact die een dergelijke operatie heeft op de gemeentelijke organisatie. De fusie die resulteerde in de oprichting van de Kompanjie in 2011 heeft geleid tot veel problemen. De organisatie stond in afwachting van die beslissing op de rem. Na de beslissing heeft het vele jaren geduurd voordat zaken waren uitgekristalliseerd en processen weer gestroomlijnd. Het heeft grote impact gehad op het gemeentelijk personeel en wij hebben grote investeringen gedaan in het weer vlot trekken van de organisatie op allerlei vlak. Nu de Kompanjie weer op de goede weg lijkt te zijn, praten we over een mogelijke herindeling. Opnieuw het samenvoegen van 2 organisaties. Zijn wij bereid om opnieuw zo lang stil te staan?

Laten we overigens ook om een andere reden nog eens terugkijken naar de oprichting van de Kompanjie. Een van de uitgangspunten destijds was, dat dit zonder gedwongen ontslagen zou moeten gebeuren. Niemand zou buiten de boot vallen.

Met de voorgestelde herindeling wordt dat principe over boord gegooid. Een belangrijk argument dat wordt gebezigd is meer bestuurlijke kwaliteit. Als grotere gemeente kun je meer salaris bieden en kun je daardoor, zo wordt gesteld, betere ambtenaren aantrekken. Daarvoor moeten anderen noodgedwongen plaatsmaken.

Er gaan niet alleen arbeidsplaatsen verloren door dubbele functies, er zullen ook daadwerkelijk mensen gedwongen ontslagen moeten worden om dit zogenaamde kwaliteitseffect te bereiken. Eervol ontslag, het zijn mooie woorden, maar betekenen niets anders dan gedwongen ontslag. En de getroffen ambtenaar kan zich bij het UWV melden voor een WW-uitkering. Het herindelingsbudget zal vooral hieraan besteed worden en pas na de 1e grote reorganisatie zal een mogelijk effect zichtbaar worden. Ik heb meerdere malen gevraagd om ook dit in het rapport uit te werken en duidelijk te schetsen. Ondanks toezeggingen in de begeleidingscommissie zijn hier slechts een aantal zinnen aan gewijd. Ik wilde u hier toch even op wijzen.

Voorzitter,

Een belangrijke conclusie uit het rapport is echter  ook dat er voor Veendam geen noodzaak is tot herindeling, we zijn financieel gezond en voldoende bestuurskrachtig. Inwoners geven bovendien aan tevreden te zijn over het bestuur van hun gemeente.

Uiteindelijk moeten wij dus op basis van al deze rapporten een afweging gaan maken als partij over ons standpunt inzake de voorgestelde herindeling. Dat hebben wij binnen onze fractie uitvoerig gedaan. We hebben ook de inwoners aan het woord gelaten op een goed bezochte inloopavond. We hebben tot slot ook onze eigen leden geraadpleegd tijdens een recente ALV. Het is een ingrijpend besluit en die neem je niet zomaar.

Hoewel het niet direct in deze  discussie past, voel ik toch de noodzaak om stil te staan bij een verwijt dat ons als lokale partij in de schoenen wordt geschoven:  namelijk dat wij als lokale partij het meest te verliezen hebben bij een herindeling. Landelijke partijen zijn immers vertegenwoordigd in alle 3 de gemeenten. De lokale partijen vormen geen geheel en zijn versnipperd is het idee.  Bij de eerste discussie over een mogelijke herindeling hoorde ik een collega raadslid in deze zaal zeggen dat dit het einde van GB zou betekenen.

 

 

 

Ik deel die mening niet. Zoals u allen weet zijn de lokale partijen veruit de grootste politieke stroming bij de gemeenteraadsverkiezingen. Rond de 30% stemt lokaal. Er is geen landelijke partij die dit haalt. En niet vreemd: juist bij schaalvergroting, het gevoel dat bestuur steeds verder van de burger komt te staan, zie je dat burgers behoefte hebben aan een lokale identiteit. Dat ze kiezen voor een partij met lokaal karakter, die wel dicht bij hen staat.

En dit is niet alleen een hersenspinsel van mij. Laat ik het onderbouwen met cijfers, door te kijken naar een aantal recent heringedeelde gemeenten en de samenstelling van hun gemeenteraad.

Een aantal gemeenten in Drenthe:

Onze buren Aan en Hunze: 21 raadszetels, net als in Veendam,  Gemeentebelangen 8 zetels

Borger Odoorn, 21 zetels, net als in Veendam, Gemeentebelangen 9 zetels.

Emmen, 39 zetels, Wakker Emmen, 15 zetels

En het hier veel aangehaalde Sûd-West Friesland: 35 zetels, GB en FNP samen 14 zetels.

Lokaal is in elk van deze gemeenten de grootste partij.  Zou partij politiek opportunisme onze drijfveer zijn, dan zeg ik : kom maar op met die herindeling!

Maar dat is niet onze drijfveer. Al 36 jaar is onze drijfveer dat te doen wat goed is voor de gemeente Veendam. Gemeentebelangen in de meest letterlijke zin van het woord. Wij zijn trots op Veendam en wij hebben vertrouwen in Veendam. In het bestuur, de ambtenaren, in de inwoners, in de ondernemers en de maatschappelijke instellingen.  In de vele verenigingen, buurten, wijken en al die vrijwilligers die zich inzetten voor de leefbaarheid van deze gemeente. Wij hebben veel gevraagd de afgelopen jaren.  In 12 jaar tijd hebben we 6 bezuinigingsrondes doorlopen. Hebben we moeten korten en offers gevraagd. Maar als we kijken waar we nu staan, dan mogen wij trots zijn. We hebben een ongekend aanbod aan sport, cultuur en recreatie. Het Borgerswold waar het momenteel bruist van de activiteiten. Met recht de parel in de kroon van Veendam. Welke gemeente kent u met een dergelijk park?

Buiten Veendam kijkt men vol ongeloof naar wat wij hier hebben opgebouwd en hebben weten te behouden.

 We hebben een compact winkelcentrum dat niet zoals in de omliggende gemeenten nog op de schop moet. We hebben meer banen en bedrijvigheid dan de ons omliggende gemeenten. We hebben een unieke infra structuur met goed weg, water en treinverbindingen. Waar we als gemeente zelf ook fors in hebben bijgedragen. We hebben zorg en WMO binnen de ons toegekende budgetten in de benen kunnen houden, daar waar andere gemeenten pijnlijke maatregelen moesten nemen. We zijn nog steeds Parkstad Veendam. Natuurlijk is niet alles zoals we het graag zouden willen zien. Maar als ik om mij heen kijk kan ik gerust stellen dat Veendam er goed voor staat. En dat geldt ook voor onze financiële positie en onze bestuurlijke slagkracht.

En bovenop dit alles hebben wij de ruimte gevonden om te investeren. Investeren in onderwijs en sport, de toekomst van generaties Veendammers. Het leer- sportpark, een investering van € 18 miljoen euro, geeft Veendam het meest unieke aanbod van onderwijs in de wijde regio. Het geeft de sportverenigingen een ongekend hoog niveau aan voorzieningen dat ongeëvenaard is in de regio.

Op de bijeenkomst met ondernemers in het Veenkoloniaal Museum hoorde ik een aantal van hen zeggen: we moeten trots zijn op wat we hier bereikt hebben en dat meer uitdragen. Laten we niet vergeten dat wij dit alles bereikt hebben met elkaar. Als gemeente Veendam.

GemeenteBelangen zal er alles aan doen om dat wat wij bereikt hebben te behouden. En nog verder te ontwikkelen. Nog meer bedrijven aantrekken, nog meer werkgelegenheid, investeren in de leefomgeving, het ondersteunen van onze verenigingen waar we kunnen. Een herindeling zal leiden tot een herverdeling van budgetten, tot discussie, tot strijd, tot compromis. Voor ons is Veendam geen compromis. Wij zullen altijd blijven strijden voor dat wat goed is voor Veendam. Wij zijn niet bereid weg te geven waar zo hard voor gewerkt is en waar zoveel offers voor zijn gebracht.

 

 

Voorzitter,

Zoals altijd hebben wij ons als partij de vraag gesteld:  Wat is goed voor Veendam?

Op de vraag of een herindeling met de gemeenten Pekela en Stadskanaal wenselijk is antwoorden wij met volle overtuiging: Nee, wij zijn tegen deze herindeling. Wij kiezen voor Veendam, voor Wildervank, voor Zuidwending, voor Ommelanderwijk en voor Borgercompagnie.